Odcinanie wybuchu pyłu, gdy systemy odpylania nie mają certyfikatu ATEX
Prawie wszystkie urządzenia funkcjonujące w 0, 1, 20 i 21 strefie zagrożenia wybuchem muszą posiadać certyfikację ATEX ze względu na możliwość potencjalnego zapłonu i eksplozji. Przykładem takiego urządzenia są systemy odpylające, w których gromadzi się pył odciągany z hali produkcyjnej, aparatów bądź stanowisk pracy.
Dlaczego układy odpylania powinny mieć certyfikację ATEX?
W odpowiedniej kondensacji pyły tworzą atmosferę wybuchową. W układach odpylania po stronie brudnej jest ona obecna praktycznie przez cały czas (Strefa 20). W związku z tym występuje tam bardzo wysokie ryzyko wybuchu. Potwierdzają to statystyki, które jasno pokazują, że to właśnie filtry są urządzeniami, w których najczęściej dochodzi do wybuchu. Jeśli więc masz do czynienia na terenie zakładu z palnym i wybuchowym pyłem, a zamontujesz filtr, który nie jest certyfikowany do użytku w strefach zagrożenia wybuchem, doprowadzasz do sytuacji, kiedy sam filtr, a dokładniej poszczególne elementy jego konstrukcji i układu elektrycznego, mogą wywołać zapłon atmosfery wybuchowej.
System filtrujący do pyłu z certyfikatem ATEX — skąd ten wymóg?
Konieczność użycia aparatów z certyfikatem związana jest z przepisami zawartymi w obydwu Dyrektywach ATEX. Mówią one o kilku krokach, które muszą zostać zrealizowane, aby zapewnić bezpieczeństwo nie tylko w teorii, czyli zgodne z Dyrektywami i zharmonizowanymi z nią normami, ale przede wszystkim w praktyce.
Zgodnie z Dyrektywą ATEX 137 pierwszym krokiem po stronie pracodawcy jest zapobieganie tworzeniu się atmosfery wybuchowej. Kolejny krok dotyczy eliminowania ryzyka wystąpienia potencjalnych źródeł zapłonu. W tym celu w strefach zagrożenia wybuchem stosuje się urządzenia oraz instalacje, których sposób wykonania i sposób działania nie będzie potencjalnym źródłem zapłonu. O tym, czy takie urządzenie jest wykonane w sposobie przeciwwybuchowym świadczy jego certyfikat, jednocześnie określający, w której strefie może pracować dany aparat. Wymagania dla producentów takich urządzeń określa Dyrektywa ATEX 114. Trzecim, równie ważnym elementem, wymaganym przez Dyrektywę ATEX 137 jest tłumienie lub odciążanie wybuchu. Każdy z tych sposobów musi funkcjonować w połączeniu z odcinaniem wybuchu. W ramach izolacji stosuje się odpowiednie urządzenia oraz systemy zapobiegające przedostaniu się skutków wybuchu z jednego urządzenia do drugiego i w ten sposób chroni się całą instalację należącą do procesu produkcyjnego. Odcinanie wybuchu jest działaniem koniecznym, aby skutecznie chronić zakład oraz życie i zdrowie pracowników. W osobnym artykule opisaliśmy różne koncepcje zabezpieczania układów odpylania przed skutkami wybuchu pyłów.
Jakie zastosować zabezpieczenia, gdy filtr nie ma certyfikacji? CASE STUDY
Brak certyfikatu ATEX dla danego urządzenia, w którego wnętrzu tworzy się atmosfera wybuchowa, lub dla aparatów czy instalacji znajdujących się w strefie zagrożenia wybuchem, może skutkować eksplozją. Jeśli stosowane do tej pory urządzenie nie posiadało certyfikatu, a znajduje się w strefie zagrożenia wybuchem, to należy podjąć konkretne działania, które zmniejszą ryzyko wybuchu do poziomu akceptowalnego.
Przyjrzyjmy się bliżej historii jednego z naszych klientów. Postanowił on zadbać o odpowiednie zabezpieczenie swojego zakładu. Wykonał więc pierwszy krok i zakupił systemy odpylania, mające odciągać pył drzewny z hali produkcyjnej. Dopiero po zakupie układów odpylających klient zreflektował się, że takie nagromadzenie pyłu w jednym miejscu może powodować ryzyko wybuchu. Zaczął więc szukać rozwiązania i tak trafił do nas. Po konsultacji z naszymi specjalistami okazało się jednak, że zakupiony filtr nie posiada certyfikatu ATEX.
Jaki był praktyczny skutek zakupu odpylaczy bez certyfikatu ATEX? Otóż w takim przypadku, zamiast wzmacniać poziom bezpieczeństwa przez odciąganie pyłu, aparat tak naprawdę narażał całą instalację na większe ryzyko wybuchu zgromadzonego materiału.
Opcje, jakie roztaczały się przed klientem, to kupienie po raz drugi tego samego aparatu, ale w wykonaniu przeciwwybuchowym, co wiązało się z podwójnym wydatkiem, ponieważ zakupiony wcześniej filtr nie mógł zostać zwrócony. Lub w grę wchodziło jeszcze przedyskutowanie tej problematycznej sytuacji z ekspertami w dziedzinie zabezpieczeń i próba wykorzystania tego, co jest z ulepszeniem o rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo.
Klient zaufał naszemu doświadczeniu i zdecydował się na dostosowanie zabezpieczeń w taki sposób, który będzie optymalny zarówno pod względem kosztów, jak i zgodności z dyrektywą ATEX i normami z nią zharmonizowanymi. Po wspólnej rozmowie, poznaniu zapotrzebowania klienta i wizji lokalnej byliśmy w stanie określić zakres prac i wyznaczyć kolejność działań.
Od czego zaczęliśmy?
Przede wszystkim, działając w zgodzie z Dyrektywą ATEX, należy zminimalizować powstawanie atmosfer wybuchowych do akceptowalnego poziomu. Odpylacze są urządzeniami, które wyciągają pył z procesu produkcyjnego (tam minimalizują atmosferę wybuchową), ale jednocześnie w ich środku ona wystąpi zawsze. Podczas analizy przypadku naszego klienta doszliśmy do wniosku, że aby zminimalizować ryzyko i jednocześnie wykorzystać zakupione już systemy odpylania, należy przenieść instalację poza obszar budynku. W ten sposób, jeśli nastąpiłby wybuch pyłu, to w miejscu, gdzie nie zagraża on pobliskim stanowiskom pracy, pracownikom oraz urządzeniom procesowym znajdującym się w zakładzie.
W jaki sposób odcinanie wybuchu pyłu może skutecznie poprawić bezpieczeństwo zakładu?
Izolacja wybuchu pełni bardzo ważną funkcję w ochronie przeciwwybuchowej tworząc fizyczną lub chemiczną blokadę dla wybuchu. Dokładnie tak samo działają drzwi piekarnika, które zapobiegają wydostaniu się ciepła na zewnątrz.
Aby więc odizolować filtr od pozostałej części instalacji, musieliśmy najpierw przeprowadzić analizę zagrożeń i ryzyka, ponieważ od tej analizy zależy zawsze dobór odpowiedniego systemu zabezpieczenia. Analiza wykazała, że wybuch wewnątrz odpylacza, nawet w przypadku przeniesienia aparatu na zewnątrz, mógłby się cofnąć kanałami wentylacyjnymi do środka hali, gdzie dalej rozprzestrzeniałby się na połączone z nimi urządzenia systemowe. W połączeniu z napotkanymi na drodze atmosferami wybuchowymi tworzy to scenariusz z reakcją łańcuchową trudną do powstrzymania. Wybuch w odpylaczu cofający się do wnętrza budynku byłby, właśnie jak takie uwolnione z piekarnika ciepło.
Tu pomocne okazało się doświadczenie naszych specjalistów. Dzięki niemu mogliśmy zaproponować naszemu klientowi odpowiednie rozwiązania w postaci klapy zwrotnej po części brudnej filtra i gilotyny przeciwpożarowej na części czystej, które zapobiegają rozniesieniu się skutków wybuchu i propagacji.
Urządzenia te pozwoliły ograniczyć potencjalny obszar szkód spowodowany wybuchem pyłu lub jego skutkami wyłącznie do filtra przeniesionego na zewnątrz budynku. W efekcie zwiększyliśmy bezpieczeństwo pracowników, którzy nie będą w ten sposób narażeni na konsekwencje wybuchów wtórnych.
A co ze źródłem zapłonu?
Eliminacja źródeł zapłonu jest jedną ze składowych poprawnego zabezpieczania zakładów przed wybuchem pyłu, ponieważ już niewielka iskra docierająca do atmosfery wybuchowej może spowodować eksplozję.
Lepiej zapobiegać niż gasić wybuch pyłu
Analizując procesy technologiczne zachodzące na terenie zakładu naszego klienta wiedzieliśmy, jakie jeszcze zagrożenia mogą się pojawić. Krytyczne okazało się rozdrabnianie drewnianych desek złączonych ze sobą gwoźdźmi. Potencjalne iskrzenie z tego procesu mogło dotrzeć do filtra i stać się źródłem zapłonu.
Dlatego zaproponowaliśmy zastosowanie systemu wykrywania i gaszenia iskier. Zainstalowany czujnik jest w stanie wykrywać nie tylko pojedyncze iskry przemieszczające się w kanele, ale także całe strumienie iskier oraz gorące cząstki, których sama temperatura może spowodować eksplozję. Po wykryciu zagrożenia czujnik przekazuje informację do centrali sterującej. Ta z kolei uruchamia system gaszenia, skutecznie powstrzymując iskry lub cząstki przed dotarciem do instalacji odpylania i spowodowaniem wybuchu.
Po co niewłaściwie inwestować – lepiej działać rozsądnie
Podjęcie decyzji o zwiększaniu bezpieczeństwa wybuchowego i aktywne działanie w tym kierunku jest ważnym aspektem funkcjonowania przedsiębiorstwa. Jednak, jak widzisz bardzo łatwo o zakup niewłaściwego sprzętu, a doprowadzenie do posiadania systemu zabezpieczeń zgodnych z wymogami prawa nie zawsze jest możliwe.
Jeśli zakupione przez Ciebie aparaty okazały się niedostosowane do warunków, w których będą pracować, ponieważ nie mają certyfikatów ATEX, to można spróbować znaleźć rozwiązanie uwzględniające nabyte już sprzęty.
Aby uniknąć niewłaściwych decyzji finansowych, zalecamy przed zakupem przeprowadzić audyt ATEX, podczas którego przeanalizowane zostaną braki i elementy bezpieczeństwa do poprawienia związane z urządzeniami technologicznymi oraz zachodzącymi procesami przemysłowymi. Audytorzy wskażą również, jakie dokumenty są wymagane oraz zaproponują rozwiązania mogące bezpośrednio wpłynąć na szybką poprawę bezpieczeństwa przedsiębiorstwa.
Chcesz zapytać o ofertę lub potrzebujesz więcej informacji lub konsultacji?
Wypełnij formularz!
Wypełnij formularz jeśli potrzebujesz dobrać systemy odpowietrzenia wybuchu, tłumienia wybuchu lub izolacji wybuchu. Jeśli nie jesteś pewien, czy Twój zakład przemysłowy potrzebuje ochrony przeciwwybuchowej, lub chcesz skonsultować konkretny przypadek – również wypełnij formularz! Chętnie pomożemy!