Konserwacje, serwis, testowanie i przeglądy opraw awaryjnych i ewakuacyjnych. Kompendium wiedzy.
Konserwacje instalacji oświetlenia ewakuacyjnego vs wymogi prawne i normy
Prawo oraz odpowiednie normy bardzo precyzyjnie definiują i określają wymogi, jakie musi spełniać oświetlenie awaryjne. W Polskim prawie jest to Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010 (Dz. U. z dnia 22 czerwca 2010 r.). Jest to istotne rozporządzenie, ponieważ nakłada obowiązek konserwacji i przeglądów oświetlenia awaryjnego.
Instalacje oświetlenia awaryjnego zalicza się do urządzeń przeciwpożarowych. Zgodnie z § 3 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia powinny być one poddawane przeglądom technicznym i konserwacjom, zgodnie z Polskimi Normami, dokumentacją techniczno-ruchową oraz instrukcjami producentów poszczególnych urządzeń. Wskazuje również na częstotliwość prowadzonych przeglądów i konserwacji raz w roku lub zgodnie z zaleceniami producenta. Dłuższe okresy przeglądów są niedopuszczalne, ponieważ mogą skutkować uszkodzeniami lub awariami układów.
Normy techniczne i serwisowanie oświetlenia awaryjnego
Producenci opraw awaryjnych i systemów sterowania przystosowują swoje produkty przede wszystkim do wymagań określonych w Polskiej Normie PN-EN 50172:2005 – „Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego”.
Norma ta omawia zasady projektowania, montażu, eksploatacji i serwisowania systemów oświetlenia awaryjnego. Uszczegóławia także wymagania związane z przeglądami okresowymi oraz testowaniem tych urządzeń i wymaganą dokumentacją potwierdzającą ich przeprowadzenie. Wymogi dodatkowo wskazują konieczność dostosowania także natężenia i rozkładu światła w strefach ewakuacyjnych określone w normie PN-EN 1838
Zarówno firmy serwisowe, jak i producenci powszechnie stosują wymienione normy jako podstawę planowania konserwacji systemów.
Norma PN-EN 50172 i serwisowanie oświetlenia awaryjnego obiektów przemysłowych
Konieczność prowadzenia dziennika raportów
Zapisy w formie ręcznego raportu lub coraz częściej otrzymywane automatycznie i bezpośrednio z urządzenia są niezbędne do prowadzenia dziennika raportów. Zadaniem dziennika jest tworzenie spójnej dokumentacji potwierdzającej systematyczność działań serwisowych.
Testowanie oświetlenia awaryjnego – wymagane rodzaje zapisów w dokumentacji
W Dzienniku Raportów minimalne zapisy, jakie należy prowadzić dotyczą 6 obszarów kluczowych przy analizie poprawności zastosowania, testowania i przeglądów sprawności oświetlenia awaryjnego.
Jeśli przygotowywane przez Ciebie lub Twoich pracowników dane są spisywane ręcznie, to muszą być one odpowiednio opisane w sposób zwięzły i zrozumiały. Natomiast, jeśli zapisy są automatycznie pobierane, wtedy muszą mieć sposób zapisu oraz mieć informacje określone w normie. Samotestujące się urządzenia powinny z kolei przechowywać dane w pamięci wewnętrznej, a także odczyty powinny być pobierane do dalszej archiwizacji.
Zapisy w dzienniku muszą również odnotowywać wszelkie wymiany komponentów bądź awarie. To niezwykle istotne, zwłaszcza gdy oświetlenie awaryjne znajduje się w strefach zagrożenia wybuchem. Wynika to bezpośrednio z bezpieczeństwa prowadzonych prac.
Autoryzacja i kompetencje serwisanta
Znajomość systemu i opraw jest niezbędna, aby zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Stąd autoryzacja producenta systemu jest poświadczenie, które pozwala wykonywać serwisantowi usługę zgodnie z instrukcją i zaleceniami.
Serwisowanie oświetlenia awaryjnego – przegląd i dokumentowanie najnowszymi metodami
Nad wersją papierową przeważają systemy automatyczne i komputerowe
Na popularności zyskują obecnie coraz częściej systemy kontrolno-wizualizacyjne, przez co zastępują dzienniki monitorowania układów oświetlenia awaryjnego. Ich niepodważalną zaletą, oprócz kontroli i rejestracji zdarzeń wymaganych przez normę, jest dostęp do rysunków instalacji, które również powinny być przechowywane na terenie obiektu. Tego typu oprogramowanie ma możliwość monitorowania oraz pracy na pojedynczych elementach instalacji, co pozwala na proste aktualizacje danych i przekłada się na szybkość i komfort pracy.
Ważny jest dostęp do danych dla służb utrzymania ruchu i BHP
Każda upoważniona do tego osoba na obszarze obiektu powinna mieć ułatwiony dostęp do dziennika raportów, aby móc kontrolować odpowiednio działania procesowe. Łatwość dostępu jest również ważna podczas kontroli obiektu przez Państwową Straż Pożarną, ponieważ okazanie dziennika jest konieczne.
Cykliczne testy opraw awaryjnych
Test codzienny
Jeśli korzystasz z układów zasilania centralnego, wtedy taki test jest wymagany. Ma za zadanie ustalić gotowość systemu do pracy bądź potencjalne usterki. Systemy te można kontrolować zarówno manualnie, jak i zdalnie poprzez panel kontrolny, który umożliwia zlecenie testu oraz zbiera informacje o sprawności i stanie pracy urządzeń.
Test comiesięczny (krótki)
Nawet jeśli został wykonany w trybie autotestu, to jego wynik musi być rejestrowany. Jeśli pojawi się błąd, należy poddać urządzenie dodatkowej analizie. Analiza ta powinna obejmować także źródła światła, by móc wymienić potencjalnie uszkodzone elementy.
Test coroczny (długi)
Zakres testu corocznego jest rozszerzeniem testu comiesięcznego o badanie sprawności źródła zasilania awaryjnego, w tym układu ładowania i pełnego czasu trwania podtrzymania. Pozwala to zweryfikować zgodność z informacjami udzielanymi przez producenta.
Dobre praktyki związane z planowaniem przeglądów i testów oświetlenia awaryjnego
Konserwacje instalacji oświetlenia ewakuacyjnego w strefach zagrożenia wybuchem – na co szczególnie zwrócić uwagę
Strefy zagrożenia wybuchem są przestrzeniami, gdzie serwis oraz wszelkie testy wymagające rozładowania akumulatorów powinny być planowane i przeprowadzane w jak najbezpieczniejszych warunkach. Należy upewnić się o braku personelu przebywającego w tych częściach zakładu, a także uzgodnić z osobami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo i utrzymanie ruchu ich przeprowadzenie.
Stąd dobrym rozwiązaniem jest przeprowadzanie tych działań podczas remontów bądź modernizacji prowadzonych na terenie obiektu. Zapewnia to bezpieczeństwo testów i ograniczenie strefy zagrożenia wybuchem, zwłaszcza gdy w grę wchodzi minimalizacja ryzyka związanego z czasem ładowania akumulatorów, który mógłby przypadać na kluczowy czas pracy urządzeń.
Częstsze testy opraw awaryjnych
Norma PN-EN 50172, która określa konieczność gromadzenia danych z przeprowadzanych testów nie określa jednej rzeczy, która może znacząco wpłynąć na płynność procesów produkcyjnych. Jest to ustalenie terminu kolejnego serwisu. Ten pozorny drobiazg w przypadku niektórych procesów może wykazać znacznie częstszą konieczność przeprowadzanych testów, które nie będą zaskoczeniem i pozwolą przygotować zakład. Funkcje zapisu informacji o nadchodzącym serwisie bądź teście posiadają układy automatyczne, co niewątpliwie jest ich ogromnym plusem ułatwiającym kontrolę procesów.
Serwisowanie oświetlenia awaryjnego przez firmy zewnętrzne
W przestrzeniach przemysłowych, gdzie dodatkowo znajdują się strefy zagrożenia wybuchem oświetlenie awaryjne w nich montowane musi spełniać dodatkowe wymagania.
Bardzo częstą praktyką jest korzystanie z usług zewnętrznych firm serwisowych. Firmy te przeprowadzają testy i kontrole, podczas których zapewniają także rezerwowe źródła akumulatorów. Efektywnie zwiększa to bezpieczeństwo w razie awarii oświetlenia i pozwala naładować podstawowe akumulatory zapewniające poprawne działanie ciągów ewakuacyjnych.
Zobacz, co pomoże chronić Twoją firmę
W ofercie produktowej posiadamy oprawy oświetlenia podstawowego, awaryjnego i ewakuacyjnego do stref zagrożenia wybuchem, jak i oprawy przemysłowe w wykonaniu zwykłym, nadające się do eksploatacji w trudnych warunkach przemysłowych.
PrimeLine
Oprawa liniowa oświetlenia podstawowego, awaryjnego i ewakuacyjnego. Może pracować jako oprawa dwufunkcyjna. Certyfikowana do Stref Ex 1, 2, 21, 22
OptiLine
Oprawa liniowa oświetlenia podstawowego, awaryjnego i ewakuacyjnego. Może pracować jako oprawa dwufunkcyjna. Certyfikowana do Stref Ex 2, 21, 22
ExLin
Certyfikowana do stref 1, 2, 21, 22
ELLK
Certyfikowana do stref 1, 2, 21, 22.
PX LED
Certyfikowany do stref 1, 2, 21, 22.
BEETLE
Certyfikowana do stref 2, 21, 22.
SQUARE
Certyfikowana do stref 2, 21, 22.
Oprawy awaryjne i ewakuacyjne
Certyfikowane do stref 1, 2, 21, 22.
Oprawy awaryjne
Wykonanie zwykłe.
Oprawy ewakuacyjne
Wykonanie zwykłe.
Centralna Bateria
EATON DualGuard-S.
Chcesz zapytać o ofertę lub potrzebujesz więcej informacji lub konsultacji?
Wypełnij formularz!
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o rozwiązaniach oświetlenia awaryjnego dostosowanych do stref zagrożenia wybuchem, ale i poza tymi strefami w obiektach przemysłowych – skontaktuj się z naszym zespołem. Pomagamy projektować bezpieczne instalacje, które naprawdę działają, gdy liczy się każda sekunda.