Dokumentacja ATEX
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem jako podstawa prawna — wymagania prawne dla ekspertyzy ATEX, a rzeczywistość przemysłowa
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem jest dokumentem wymaganym prawnie. Powinien on potwierdzać, że firma spełnia podstawowe wymagania Dyrektywy ATEX USER (Atex 137) i tym samym zakład pracy jest bezpiecznym miejscem dla pracowników i mienia z punktu widzenia ryzyka wybuchu. To tyle z punktu widzenia formalnego… spójrzmy natomiast, jak wygląda rzeczywistość przemysłowa w Polsce?
Jakich dokumentów wymaga Dyrektywa ATEX
Podstawowym źródłem informacji o stanie bezpieczeństwa firmy jest Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem (DZPW). Dokument ten wskazuje, czy na terenie zakładu występują palne i wybuchowe pyły, gazy i pary, czy wyznaczono strefy zagrożone wybuchem, a także czy podjęte działania i zastosowane środki ochrony spełniają minimalne wymagania wspomnianej Dyrektywy i sprowadzają ryzyko wybuchu do poziomu akceptowalnego i bezpiecznego dla pracowników.
Czy można łatwo opracować Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem? – podstawa prawna
Ocena parametrów wybuchowości substancji
Sama ocena ryzyka oraz opracowanie przez specjalistę w dziedzinie zabezpieczeń wybuchowych dokumentacji ATEX nie stanowi problemu dla substancji w formie gazu lub par cieczy, które mają swoją stałą gęstość. W związku z tym można w łatwy sposób dokonać wymaganych obliczeń.
Parametry wybuchowości pyłu natomiast ulegają zmianom pod wpływem zewnętrznych czynników. W zależności od wielkości uziarnienia, poziomu wilgotności i temperatury powietrza właściwości te będą zmienne nawet w obrębie, np. tej samej hali produkcyjnej.
Czysta formalność czy długi proces?
Nie zawsze więc przygotowanie Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem jest po prostu formalnym zebraniem informacji, które wskazują stan zabezpieczeń w dniu wystawienia dokumentu. Brak wykonanych badań lub pomiarów, niedostateczna znajomość zachodzących procesów produkcyjnych czy doświadczenie osoby opracowującej wymaganą dokumentację ATEX może w znaczący sposób wpłynąć na ocenę ryzyka, a także poziom bezpieczeństwa pracowników, urządzeń i całego zakładu.
Czy warto oficjalnie przyznać się do braków?
Posiadając DZPW, można łatwo ulec przekonaniu, że w takim razie wszystkie formalności zostały dopełnione, a firma jest chroniona.
Jednak jeśli w rzeczywistości zabezpieczenia nie spełniają wymaganego minimum albo w ogóle ich brakuje, wtedy taka informacja powinna pojawić się w DZPW. Nie jest to jednak wiedza, którą zleceniodawca chciałby przeczytać, a co więcej zapłacić za nią, podpisać się pod nią i oficjalnie poswiadeczyć, że firma nie spełnia wymagań bezpieczeństwa. Można jednak inaczej podejsć do spełnienia wymagań Dyrektywy ATEX! Jak? Czytaj dalej!
Niezbędny ekspert?
Dokument Zabezpieczenia Przed Wybuchem jest ekspertyzą ATEX wymagającą, od wystawiającej go osoby, przyjrzenia się i dokładnego zrozumienia, zachodzących na terenie zakładu procesów. Należyty dobór zabezpieczeń uwarunkowany jest wiedzą, ale i praktycznym doświadczeniem. Jest ono niezwykle istotne przy stycznosci z wybuchowymi pyłami, żeby wiedzieć, które procesy są kluczowe. Przykładem jest tu choćby nasza wizyta audytowa u jednego z klientów, podczas której nasi eksperci zdiagnozowali największe ryzyko w zupełnie innym miejscu produkcji, niż zakładał to nasz klient. Bez odpowiedniego doswiadczenia praktycznego w najlepszym przypadku zarządzajacy zakładem przemysłowym może otrzymać informację zwrotną w DZPW z przeszacowanym ryzykiem. Narazi go to na dodatkowe koszty zwiazane z urzadzeniami w wykonaniu przeciwwybuchowym, koniecznym do montażu w miejscach, gdzie realnie nie ma tej potrzeby. W najgorszym przypadku ryzyko bedzie niedoszacowane, lub w ogóle niezauważone, a to może wprost prowadzić do wybuchu.
Co, jeśli zakład nie jest gotowy na wystawienie Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem?
Z naszego doświadczenia wynika, że ok. 80% zakładów, które zgłaszają się po DZPW nie jest przygotowane, aby otrzymać w pełni wartościowy dokument. Wynika to przede wszystkim z niedostosowania technologicznego i procesowego firmy do kryteriów zawartych w Dyrektywie lub błędnej oceny ryzyka.
W takich przypadkach zalecamy najpierw przeprowadzenie audytu ATEX, który pozwoli na określenie takiego realnego i praktycznego ryzyka wraz z zakresem proponowanych zmian, jakie trzeba wprowadzić, aby spełnić przepisy prawne. Taka forma nieformalnczej, acz bardzo życiowej ekspertyzy ATEX pozwala klientowi na spojrzenie na swój zakład przemysłowy z nowej, bezpieczniejszej perspektywy, która krok po kroku pokaże, co można zrobić, aby dążyć do spełnienia wymagań Dyrektywy. Wszystko to zostanie ujete w raporcie po audytowym. Wskażemy zagrożenia, zaproponujemy rozwiązania oraz wyznaczymy kolejne kroki, które pozwolą na optymalne zabezpieczenie zakładu przy jednoczesnym uwzględnieniu etapu rozwoju firmy oraz możliwości implementacji sugerowanych rozwiązań.
Audyt ATEX – pierwszy krok do polepszenia bezpieczeństwa
Dzięki audytowi zarząd przedsiębiorstwa znacznie łatwiej zrozumie, jakie są zagrożenia, z czego one wynikają i jak można je wyeliminować lub zminimalizować, a także jak po kolei inwestować w ochronę całego zakładu. Takie etapowe budowanie bezpieczeństwa pozwoli przystosować nie tylko technologię, ale także wszelkie procesy wewnętrzne i pracowników.
Na życzenie klienta przygotowujemy również koncepcję ochrony przeciwwybuchowej oraz wdrażamy ją zapewniając także montaż, oraz serwis systemów tłumienia wybuchu, odpowietrzania wybuchu oraz izolacji (odsprzęgania) wybuchu.
Najczęściej spotykane błędy lub braki, które nie pozwolą na stworzenie dokumentacji ATEX
Brak parametrów wybuchowości pyłów powstających w czasie produkcji
Pyły różnych produktów powstające w trakcie procesów produkcyjnych różnią się między sobą. Co więcej, pyły tego samego produktu mogą różnić się w zależności od czynników na nie wpływających. Ponadto każdy z tych pyłów będzie posiadał inne, charakterystyczne dla siebie parametry wybuchowości, które pozwalają oszacować zagrożenie wybuchem. Bez tej wiedzy nie ma możliwości rzetelnej oceny ryzyka i dobrania odpowiedniego rodzaju zabezpieczeń.
Brak zabezpieczeń przeciwwybuchowych minimalizujących skutki wybuchu
Zabezpieczenia te są wymagane prawnie, a ich brak jest poważną przeszkodą do opracowania DZPW, który będzie kompletny. Jednak najpoważniejszym skutkiem nieposiadania takich rozwiązań jest przede wszystkim narażanie zdrowia i życia pracowników, a także całego mienia przedsiębiorstwa w tym bardzo drogich urządzeń. Efekty braków odpowiedniej ochrony mogą prowadzić nawet do całkowitego zniszczenia zakładu produkcyjnego.
Brak procedur bezpiecznego usuwania pyłów z posadzek, konstrukcji, urządzeń
Wewnętrzne procedury są równie ważne co same zabezpieczenia, ponieważ pozwalają minimalizować powstawanie atmosfer wybuchowych. Nieodpowiednie usuwanie bądź brak takiej procedury, powstających podczas pracy i osiadających na powierzchni pyłów może prowadzić jedynie do zwiększania ryzyka wybuchu. Wiąże się to ze znajomością parametrów pyłów oraz doborem rozwiązań technologicznych dostosowanych do ich poszczególnych rodzajów i możliwości bezpiecznego usuwania ich.
Nieodpowiednio dobrane lub źle zamontowane elementy chroniące urządzenia
Są jednak zakłady, w których istnieje świadomość zagrożenia wybuchem. Niestety, brak konsultacji z ekspertem skutkuje często niewłaściwym rozmieszczeniem zabezpieczeń. Dobrze dobrane i umiejscowione na instalacji elementy chroniące mogą przyczynić się do ograniczenia propagacji wybuchu. Dlatego poszczególne normy zharmonizowane z Dyrektywą określają możliwości stosowania metod ochrony przed wybuchem. Mimo to podczas audytu często spotykamy się z różnymi rozwiązaniami zaimplementowanymi w niewłaściwy sposób, a to może stwarzać zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i dla budynków. Informacja o tym również musi znaleźć się w dokumentacji ATEX.
Niestosowanie urządzeń elektrycznych w wykonaniu przeciwwybuchowym w strefach zagrożonych wybuchem
Użycie w strefach zagrożonych wybuchem sprzętów, które mogą być potencjalnym źródłem zapłonu, to prosty przepis na wybuch. Czasem wystarczy tylko spięcie bądź pojedyncza iskra w trakcie pracy takich urządzeń, żeby w połączeniu z atmosferą wybuchową doszło do eksplozji.
Dlaczego warto najpierw wykonać ekspertyzę ATEX
Aby dokumentacja ATEX była kompletna i nie zawierała braków bądź niedoprecyzowanych informacji, warto zdecydować się na audyt ATEX. Jego efektem będzie gruntowna analiza wszystkich zagrożeń i podjętych do ochrony środków. Przeprowadzona ocena ryzyka pozwala Twojej firmie wprowadzić optymalne środki ochrony sukcesywnie, zgodnie z potrzebami i możliwościami przedsiębiorstwa. Dzięki temu późniejsze przygotowanie Dokumentu Zabezpieczenia Przed Wybuchem będzie łatwiejsze. Jednak najważniejszym argumentem jest fakt, że zamiast otrzymać dokument, który często leży zamknięty w szufladzie, dostaniesz klarowną informację zwrotną, co w zakładzie robisz poprawnie, a nad czym jeszcze musisz popracować. Jeśli tych drugich działań bedzie sporo do wykonania, otrzymasz naszą sugestię dotyczącą priorytetów w działaniu.
Chcesz zapytać o ofertę Audytu lub dokumentacji ATEX (DZPW, ORW), a może potrzebujesz więcej informacji lub konsultacji?
Wypełnij formularz!
Nie wiesz, czy Audyt ATEX jest dla Ciebie, a może chcesz się dowiedzieć, czy są jakies formy pośrednie? Zastanawiasz się, czy Twój zakład przemysłowy spełnia wymagania Dyrektywy ATEX? Napisz do nas! Chętnie pomożemy!